عبدالرحمان صوفی 70 جرم غیرستاره ای را رصد و ثبت کرد و برای اولین بار فهرستی از اجرام غیر ستاره ای را ارایه داد.در دانشنامه اختر شناسی اکسفورد چاپ (0 2002 )  به سر پرستی پاتریک مور در مورد عبدالرحمان صوفی چنین آمده است . ابوالحسین صوفی اختر شناس عرب متولد ایران امروز که به خاطر کتاب صورالکواکب الثابیه مشهور است ، ستارگان را با نام های عربی اشان مشخص کرده و به جدولی از قدر های دقیق ستارگان هر صورت فلکی و نمای صورت فلکی ارایه کرده است و  نخستین کسی است که با چشم  غیر مسلح دو کهکشان پرنور (آندرومدا یا امراه المسلسله  و ابر ماژلانی بزرگ ) را مشاهده و گزارش کرد و آن را گاو سفید نامید .

در فرهنگ نامه ی ناسا ، در مورد صوفی نوشته است که  به سال 282 ه . ق در شهرری متولد شد و از منجمین بزرگی است که رصد بدون  تلسکوپ را به انجام رسانید ونخستین کسی است که با چشم  غیر مسلح کهکشان آندرومدا مشاهده  وگزارش کرد و 947 سال  بعد سیمون مارسیوس آن را تایید کرد  ولی هنوز دانشمندان  متحیرند که صوفی بدون تلسکوب ، این سحابی را کشف نموده است . از جمله آثار وی میتوان به موارد زیر اشاره نمود :

• تعیین اندازه ی نصف النهار شیراز.
  
• ابداع علم نور سنجی در ستارگان
  
• ساخت مدل کره آسمان ومشخص کرده مواضع دقیق جرم های آسمانی در آن ( کره در موزه شهر قاهره است)

تالیفات عبدالرحمن صوفی رازی فسایی :

• صدر الکواکب الثانیه( الصورالسمائیه ) در سال 353 نوشته در قرن 13 در فرانسه و اسپانیا و در قرن 19 در آلمان و فرانسه و منتشر شده که این اثر نشانگر 870 سال حضور بی رقیب این کتاب در علم نجوم بود . خواجه نصیرالدین طوسی در سال 647 ه . ق صور الکواکب را به فارسی ترجمه کرد و علاوه بر آنان بارها درهند ، ترکیه و انگلستان نیز چاپ و منتشر گردیده است .
  
• رساله فی العمل بالاسطراب . این رساله 170 فصل دارد و پسر عضدالدوله تالیف کرد .
  
• کتاب العمل بالاسطراب . این کتاب دارای 402 فصل است و در استانبول موجود است
  
• رساله اسطرلاب به فارسی در 46 فصل                     
  
• کتاب العمل باکلره الفلکلیه در157 فصل
  
•  کتاب المدخل الی علم النجوم و احکامه در 5 مقاله و 64 قصل
  
• تذکره و مطارع الشعاعات                                 
  
• مطرح الشعاع

این منجم عالیقدر در سیزدهم محرم سال 376 ه . ق به رحمت ایزدی پیوست . به پاس خدمات ارزنده صوفی به علم نجوم ، منجمان غربی ، مدار 22 درجه جنوبی و نصف النهار 13 درجه کره ماه و گودال های (یک تا سیزده) را به نام این دانشمند فارسی نامگذاری نموده اند و در ایران نیز تا کنون رصد خانه بزرگ آستان قدس رضوی ، پل بزرگ جاده ورامین مشرف به کوه تبرک (جایگاه رصد خانه ری باستان) و رقابت های آماتوری ایران را به نام این محقق و منجم جهانی زینت داده اند ولی با کمال تاسف باید گفت در فارس و زادگاه وی تا کنون اقدامی برای بزرگداشت او صورت نپذیرفته است و این گوهر تابناک فارس  در محاق فراموشی نهفته مانده است ، غفلتی که در عصر اطلاعات غیر قابل توجیه و  نا بخشودنی است .

منابع تحقیق در پژوهشسرا موجود است .
جلیل رضازاده

کلمات کليدي : منجم جهانی ، عبدالرحمان صوفی رازی ( فسایی )
www.fasa1.ir

© کپی رایت توسط : پژوهش سرای پروفسور نظامی فسا (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مطالب فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .

نوشته شده در تاریخ : 25 آذر ماه ، 1387 (714 مشاهده)